traduza página para Português
Traduza texto de página do Holandês para o Português

   Zoek op deze site met FreeFind

 

de heilige van de dag
klik hier voor de heilige(n) van de dag

Schriftlezingen van de dag
klik hier voor de liturgische lezingen van de dag

beluister Radio Maria tijdens het surfen, 32 Kb/sec. ('Windows Media Player' vereist)

 

Brugge - de moderne tijd (1926 -)

Het huidig kloostergebouw aan het Oosterlingenplein
Het huidig modern kloostergebouw aan het Oosterlingenplein

Van thuisverpleging naar ziekenhuiszorg

Tot nu toe hebben de Zwartzusters zich eeuwenlang onverpoosd en uitsluitend toegewijd aan hun oorspronkelijke apostolaat, nl. verzorging van zieken aan huis. Zo stonden ze in nauwe relatie met alle lagen van de bevolking in Brugge. Vanaf hun ontstaan waren ze - vooral in tijden van pest, cholera, Spaanse griep en tyfus - de verre voorloopsters van de huidige verleners van thuiszorg (het Wit-Gele Kruis). Maar vanaf het begin van de 20ste eeuw worden epidemieŽn zeldzaam en de gezondheidszorg krijgt hulp van de overheid.

Zr. Constance Foulon, Algemene Overste van de Zwartzusters (1926 - 1937)
Zr. Constance Foulon, Algemene Overste van de Zwartzusters (1926 - 1937)

1926 - De pas verkozen Algemene Overste van de Zwartzusters, moeder Constance Foulon, vindt dat de tijd rijp is voor een ingrijpende koerswijziging in het traditionele apostolaatswerk. Zij ergert zich aan het feit dat zoveel zusters in dienst staan van de adel, de rijke burgerij en de aristocratie. Veel rijken willen, soms voor een bagatel, een Zwarte Zuster in dienst hebben, voor ťťn enkele patient. Sommige zusters blijven zo soms maanden na mekaar in dienst "by 't groot volk" tegen kost (soms krijgen ze bijna geen eten!) en inwoon, en eventueel een vergoeding in geld of in natura.

Een Zwartzuster met een rijke familie die ze help tijdens een ziekte
Een Zwartzuster met een rijke familie die ze help tijdens een ziekte

Volgens moeder Foulon hebben de minderbedeelden minstens evenveel recht op goede zorgen. Ze is van oordeel dat de zusters in een kliniek een groter aantal zieken kunnen helpen en, onder de leiding van bekwame geneesheren, mťťr gespecialiseerde zorgen kunnen verstrekken.

Zwartzuster bij de Boterhal, op weg naar haar werk bij de zieken thuis
Zwartzusters bij de Boterhal, op weg naar haar werk bij de zieken thuis

Met het oog op de start van een eigen ziekenhuis sluit moeder Constance Foulon een contract van 3 jaar af met het Orthopedisch Instituut in De Haan. Ze stuurt er in oktober en november in totaal 8 zusters naartoe om ervaring en deskundigheid op te doen inzake de verzorging van patiŽnten heelkunde. Maar na verloop van het contract, in 1929, wordt de communiteit in De Haan gesloten en de zusters verhuizen naar de St.-Augustinuskliniek (1924) in Veurne.


1927 - Een gedeelte van het klooster aan het Oosterlingenplein in Brugge wordt ingericht als een kleine (maar voor die tijd moderne) kliniek voor inwendige heelkunde, waar 29 zieken terecht kunnen. Op 14 juli komt bisschop Lamiroy het "Sint Franciscus Xaveriusgesticht" plechtig inzegenen. Alle artsen van de stad kunnen er gebruik maken van de afdeling voor rŲntgen-onderzoek en van een klein onderzoekslaboratorium. In de loop der jaren zal deze kliniek steeds verder uitbreiden, terwijl de thuisverpleging geleidelijk wordt afgebouwd. De verdere geschiedenis wordt op een aparte webpagina behandeld.

Zusters in de werkkamer van het Brugs klooster
Zusters in de werkkamer van het Brugs klooster

1928 - Er verschijnt een nieuwe uitgave van de "ConstitutiŽn en Levensregel". Hierin wordt o.m. bepaald dat de Zwartzusters de regel van St.-Augustinus volgen, onder het gezag staan van de bisschop van Brugge en geen ander werk mogen verrichten dan ziekenzorg.

1929 - Door een decreet van 7 maart zijn de Zwartzusters van Bethel in Brugge (ťn die van Diksmuide en Veurne, nog vóór de fusie van 1954) officiŽel geaggregeerd met de Orde van de Augustijnen. Ze behoren voortaan tot de zogeheten Derde Orde van de Augustijnse Familie, nl. die van de religieuze congregaties met apostolaatstaken.

Fusie met Diksmuide en Veurne

De 2 bisschoppelijke documenten over de fusie van Diksmuide en Veurne met Brugge
De 2 bisschoppelijke documenten over de fusie van Diksmuide en Veurne met Brugge

1954 - Op hun eigen verzoek (en hierin aangemoedigd door bisschop De Smedt) fusioneren de Zwartzusters van Diksmuide op 25 februari met die van Brugge. 8 maanden later, op 10 oktober, volgen de Zwartzusters van Veurne hun voorbeeld. De 3 communiteiten staan voortaan onder het gezag van moeder Marie Cattoor. Deze fusie is noodzakelijk geworden voor de 2 kloostergemeenschappen: een te beperkt aantal (verouderende) zusters moet instaan voor allerlei nieuwe taken in de ziekenhuiszorg (administratie) en bovendien zijn ze allťťn niet kapitaalkrachtig genoeg om de kosten te dragen voor bouwprjecten en verbouwingswerken.

Groepsfoto van alle Zwartzusters in 1957
Groepsfoto van alle Zwartzusters (1957) rond moeder Agnes Meire en de Brugse bisschop De Smedt

1959 - Op 27 januari kopen de Zwartzusters een huis aan in de Spanjaardstraat nr 14, dat dienst doet als vergaderzaal en dat "Maranatha" wordt genoemd. Op de Woensdagmarkt wordt het huis naast het klooster ingericht als vormingshuis "BetsaÔda", waarin jonge zusters op eigentijdse manier deeltijds een leefgroep vormen.

Het vormingshuis BetsaÔda, naast het klooster op de Woensdagmarkt
Het vormingshuis "BetsaÔda", naast het klooster op de Woensdagmarkt

1964 - Op voorstel van de Brugse bisschop De Smedt vormen de Zwartzusters een federatie met 3 andere religieuze congregaties om samen de lasten te dragen van het beheer van hun ziekenhuizen in Brugge, Oostende en Veurne. Het gaat om de Zusters van de H. Jozef, de Zusters Augustinessen van Kortrijk en de Augustinessen van Harelbeke. Alle 4 richten ze in St.-Michiels-Brugge een huis "Vogelzang" op voor de gezamelijke vorming van novicen.

Het St. Ursularetabel (Groeningemuseum), dat verkocht is aan de Staat
Het St. Ursularetabel (Groeningemuseum), dat verkocht is aan de Staat

1965 - De Congregatie van de Zwartzusters van Brugge zit in geldnood. De inkomsten volstaan niet om de zware leningen af te lossen voor o.m. de bouw van een nieuw ziekenhuis in Veurne (1959-1961) en Brugge (1961-1963). Om de financiŽle toestand weer gezond te maken wordt een deel van de eigen waardevolle kunstwerken en meubelen verkocht aan de Belgische Staat, o.m. het wereldberoemde 15de-eeuwse altaarveelluik van de H. Ursula. Halfweg 1966 zijn de financiŽle perikelen gelukkig voorbij.

Missionering in BraziliŽ

Zr. Agnes De Sloover en Zr. Luciana Blondeel, de 2 2 pioniers van de missionering in BraziliŽ
Zr. Agnes De Sloover en Zr. Luciana Blondeel, de 2 pioniers van de missionering in BraziliŽ

Aangespoord door de besluiten van het Tweede Vaticaans Concilie beslissen de deelnemers van het zakenkapittel om evangelisatiewerk te gaan verrichten in Latijns-Amerika. Tegelijk geeft de Congregatie een positief antwoord op de oproep van Mgr E.J. De Smedt tot de priesters en religieuzen in zijn bisdom Brugge voort solidariteit met Zuid-Amerika.

1966 - Op 14 juli vertrekken de 2 pioniers, Zr. Agnes De Sloover en Zr. Luciana Blondeel, naar de Braziliaanse grootstad Salvador de Bahia, waar ze zich vestigen in een arme buitenwijk. Ze wijden zich aan pastoraal en ontwikkelingswerk op de parochie S‚o GonÁalo do Retiro.

Het bezinningscentrum Huize Maranatha nabij de abdij van Loppem
Het bezinningscentrum "Huize Maranatha" nabij de abdij van Loppem

Een landhuis aan de Abdijhoek in Loppem wordt omgebouwd tot vergaderlokaal "Huize Maranatha" en op 12 december ingewijd. Het wordt ter beschikking gesteld voor bijeenkomsten en lessen van het ziekenhuis en ook voor christelijk geÔnspireerde jeugd- en culturele verenigingen. Later zullen ook de Zwartzusters zťlf er gebruik van maken voor rust en ontspanning.

1968 - De religieuzen verwerven een volwaardig sociaal statuut. Er worden v.z.w.'s opgericht die kunnen fungeren als werkgevers van alle zusters beneden de 50 jaar. Vanaf 1971 kunnen Šlle zusters, die nog niet de pensioenleeftijd van 60 jaar hebben bereikt, een arbeidsvergoeding ontvangen. Sinds 1961 kregen alle 60-plussers, bij wijze van pensioen, een gewaarborgd minimum-inkomen.

De nieuwe kloosterkapel aan de Wollemarkt
De nieuwe kloosterkapel aan de Wollemarkt (1969)

1968-1969 - Omdat de kloosterkapel zal dienst doen als zelfbedienings- en ontspanningsruimte voor het personeel van de St.-Franciscus Xaveriusziekenhuis wordt ernaast een nieuwe kapel opgetrokken. Enkele waardevolle kunstwerken uit het kloosterpatrimonium krijgen een ereplaats in de nieuwe gebedsruimte: het schilderij "De kruisiging" van Jacob van Oost, de gerestaureerde beelden van St.-Augustinus en St.-Anna-ten-DrieŽn en glas-in-loodramen.

Een nieuwe leefregel

Het 2de Vaticaans Concilie dat een decreet over het religieus leven goedkeurde
Het 2de Vaticaans Concilie dat een decreet over het religieus leven goedkeurde

Tijdens een bezinningskapittel in 1969 komt een grondig gewijzigde Leefregel tot stand voor de Zwartzusters van Bethel, waarin rekening wordt gehouden met de verworvenheden en inzichten van het decreet "Perfectae Caritatis" (28 oktober 1965) van Vaticanum II, over de aanpassing en de vernieuwing van het religieuze leven. Voor het eerst zijn alle (92) zusters van de Congregatie actief hierbij betrokken geweest door gebed, bezinning, studie en gesprek.

1970 - Hulpbisschop Maurits De Keyzer keurt op 25 augustus de tekst goed van de nieuwe Leefregel. Hieruit volgen enkele markante passages:

  • "Hierbij ontdoen wij ons aan voorgestreefde tradities en bijkomstigheden, die het uitzicht van het evangelie verduisteren en ons nutteloos van de mensen vervreemden".
  • "De dagorde is geen doel op zich, maar ze is gemeenschapsordenend. Ze zal liefst per communiteit aangepast en in overleg met de groep bepaald worden. Ze moet het algemeen welzijn van de zusters beogen,... afgestemd zijn op de gevoeligheid en het levensritme van deze tijd en op de huidige psychologie. Er moet voldoende soepelheid bestaan daar waar de apostolische activiteiten of de eisen van de naastenliefde ons voor onvoorziene feiten komen te plaatsen".

    Een Zwartzuster in een sobere outfit
    Een Zwartzuster in sobere moderne outfit

  • "De kledij zal gekenmerkt zijn door soberheid en goede smaak".
  • "Onze religieuze toewijding aan Christus mag ons nooit van de mensen vervreemden. Nergens zullen we afzijdig en wereldvreemd zijn".
  • "In onze bestaanswijze zijn we er ten zeerste om bekommerd de Heer Jezus als Centrale figuur te beleven en Hem aan de mensen te brengen in een vorm, in een taal en in een gestalte die aangepast aan de zich vernieuwende Kerk en aan het denken en handelen van de mensen van deze tijd.
  • De periode van het postulaat kan tot 2 jaar duren (vooral als er studies dienen voltooid te worden). Het noviciaat duurt minstens 12 maanden. Het junioriaat vangt aan vanaf het uitspreken van de tijdelijke geloften. Zowel de tijdelijke geloften als de "eeuwige" geloften ("het engagement") worden gedaan voor een bepaalde periode, die ligt tussen 3 en 9 jaar.

Luchtfoto van het St.-Franciscus Xaveriusziekenhuis
Luchtfoto van het St.-Franciscus Xaveriusziekenhuis

1977 - Op 15 oktober is er de plechtige jubileumviering van het 50-jarig bestaan van de St.-Franciscus Xaveriuskliniek en van mťťr dan 6 eeuwen onbaatzuchtige zorg van de Zwartzusters voor zieken en hulpbehoeftigen van de stad Brugge, vooral in tijden van pest en andere epidemieŽn, vaak ten koste van hun eigen leven.

De communiteit van Brugge in het begin van de jaren tachtig
De communiteit van Brugge in het begin van de jaren tachtig

1980 - Het algemeen bezinningskapittel is gewijd aan de Regel van St. Augustinus en aan een grondige verdieping van zijn spiritualiteit.

Buitenzicht op de kapel van het moderne klooster
Buitenzicht op de kapel van het moderne klooster

1984-1985 - Door de stelselmatige uitbreiding van het ziekenhuis geraakt de kloosterruimte in het nauw, met een wirwar van trappen, zonder tuin en een totaal gebrek aan privacy en communitaire geborgenheid. Een verhuizing naar een pand, op een veilige afstand van het ziekenhuis, dringt zich op. De Zwartzusters laten hun oog vallen op een verkrot leegstaand huis met een tuin, aan de overkant van het Oosterlingenplein, op de hoek met Krom Genthof. Van ca. 1458 tot 1553 was dit het natiehuis van de Oosterlingen (= Duitse kooplieden). Na hťťl wat onderhandelingen met de eigenaar, de Belgische Staat, kunnen de zusters op 26 februari 1985 het geklasseerde huis aankopen.

Augustinus' bekering in het jaar 386. Benozzo Gozzoli. Fresco in kerk van San Gimignano, 1464.
Augustinus' bekering in het jaar 386. Benozzo Gozzoli. Fresco in kerk van San Gimignano, 1464

1986 - De Congregatie viert de 625ste verjaardag van haar stichting, samenvallend met de wereldwijde viering van het 16de eeuwfeest van de bekering van de H. Augustinus.

Brief van vicaris-generaal L. Declerck die de nieuwe Leefregel goedkeurt
Brief van vicaris-generaal L. Declerck die de nieuwe Leefregel goedkeurt

1987-1988 - Het nieuw Kerkelijk Wetboek (Codex Iuris Canonici) van 25 januari 1983 vraagt opnieuw een herziening en aanpassing van de tekst van de Leefregel van de Congregatie, die dateert van 1970. Tijdens het zakenkapittel (8 december 1987 - 28 augustus 1988) worden nieuwe Constituties en Statuten opgesteld, waarin de waardevolle elementen van de bestaande Leefregel zijn verwerkt. Men past nauwkeurig de richtlijnen van het nieuwe Kerkelijk recht toe en tegelijk wordt rekening gehouden met de Regel en de spiritualiteit van de H. Augustinus. Voor de jonge Zwartzusters in BraziliŽ worden aangepaste Statuten voorzien die aan het advies van het Vicariaat voor de Religieuzen van het bisdom Salvador worden voorgelegd.

1988 - De Zwartzusters vestigen zich op 15 oktober in hun nieuwe huidige huis "Ter Castaegneboom" op het Oosterlingenplein 5.

kanunnik Alfred Vanneste, directeur van de Zwartzusters van Bethel
kanunnik Alfred Vanneste, directeur van de Zwartzusters van Bethel

1989 - Ere-kanunnik Alfred Vanneste (stichter en decaan van de faculteit godgeleerdheid aan de Universiteit Lovanium in Kinshasa, en medestichter van het "Institut Catholique" van Yaounde, Kameroen) wordt benoemd tot directeur van de Zwartzusters van Bethel.

De deelnemers aan het kapittel bij de ingang van de abdij van Zevenkerken
De deelnemers aan het kapittel bij de ingang van de abdij van Zevenkerken

1995 - In de Sint-Andriesabdij van Zevenkerken houden de Zwartzusters van 31 juli tot 6 augustus een zakenkapittel. Ook gecoŲpteerde leden van de Regio BraziliŽ nemen er aan deel. Op de agenda staan: de gemeenschapsopbouw volgens de Augustijnse spiritualiteit, de relatie BelgiŽ-BraziliŽ en eventuele wijzigingen in de Constituties en Statuten. Het resultaat wordt in een vijfjarenplan omgezet, met inbegrip van aangepaste statuten voor de Regio BraziliŽ.

Een zwartzuster doet huishoudelijk werk in het Brugs klooster van Bethel
Een Zwartzuster doet huishoudelijk werk in het Brugs klooster van Bethel

1999 - Aan de vooravond van het nieuwe millennium telt de Congregatie zo'n 70 zusters.

2011 - Op zondag 4 september wordt met grote luister het 650-jarig bestaan gevierd van het klooster in Brugge van de "Zwarte nunnen", want zo zo noemt iedereen hen nog, maar officieel heten ze "Zwartzusters van Bethel o.s.a.". Van de vele religieuze congregaties, die zich in de Middeleeuwen wijdden aan de thuiszorg voor zieken en en arme hulpbehoevenden, is die van de Zwartzusters een van de weinige die tot op vandaag is blijven voortleven, omdat ze in de loop der tijden wist in te spelen op de nieuwe lichamelijke en geestelijke noden en zich aanpaste aan de spectaculaire evolutie van de gezondheidszorg en de medische wetenschap.

Zwartzusters in gebed in de kloosterkapel in Brugge
Zwartzusters in gebed in de kloosterkapel in Brugge

De Zwartzusters van Bethel o.s.a. zijn nu in totaal nog met 40, waarvan 24 in Vlaanderen: 10 in Brugge, 9 in Veurne en 5 in Oostende. In BraziliŽ verblijven in totaal 16 zusters, waarvan 2 Vlaamse en 14 Braziliaanse. Ze leven en werken in 3 huizen in de stad Salvador en in 2 op het platteland.

de Algemene Oversten (sinds het begin van de XXe eeuw)
  Moeder Bernarde Van Haelemeersch (1865 - 1906)
  Moeder AngŤle Delberghe (1906 - 1919)
  Moeder Philomena Vande Lanoote (1919 - 1926)
  Moeder Constance Foulon (1926 - 1937)
  Moeder Genoveva Doutrepont (1937 - 1952)
  Moeder Marie Cattoor (1952 - 1958)
  Moeder Agnes Meire (1958 - 1962)
  Moeder Jozefa Roels (1963 - 1964)
  Moeder Dominique Debusschere (1964 - 1979)
  Moeder Jeanne Dedeurwaerder (1979 - 1984)
  Zuster Germana Verhelst (1984 - 1994)
  Zuster Suzanne Stubbe (1994 - 2004)
  Zuster Christine Everaere (2004 - )

© Copyright 2010- . Alle rechten voorbehouden. Contact: zwartzusters.brugge@telenet.be