traduza página para Português
Traduza texto de página do Holandês para o Português

   Zoek op deze site met FreeFind

 

de heilige van de dag
klik hier voor de heilige(n) van de dag

Schriftlezingen van de dag
klik hier voor de liturgische lezingen van de dag

Rádio Maria Brasil. 16 Kb/sec, mono. ('Windows Media Player')

beluister Radio Excelsior da Bahia (AM 840) tijdens het surfen ('Windows Media Player' vereist)


 

Zwartzusters BraziliŽ - apostolaatsvormen

Een Brazilaanse Zwartzuster leidt toekomstige catechisten op
Een Brazilaanse Zwartzuster geeft cursus aan toekomstige catechisten

De Zwartzusters in BraziliŽ zoeken, in hun pastoraal en maatschappelijk werk, naar een harmonische combinatie van de 2 pijlers van het religieuze leven: inkeer en inzet. Dus liefde voor God door gebed en liturgie (inkeer), onlosmakelijk verbonden met liefde voor de medemensen (radicale inzet voor het lot van de armen). Net als bij ons hebben ze af te rekenen met heel wat uitdagingen. Ze spelen heel concreet in op specifieke behoeften van zeer verscheidene mensen en groepen.

Luisteren naar de noden van de bevolking in het pastoraal centrum van Oiticicas
Luisteren naar de noden van de bevolking in het pastoraal centrum van Oiticicas

Samen met andere religieuzen, priesters en leken maken de Zwartzusters deel uit van goed uitgebouwde pastorale diensten voor kinderen, jongeren, gemarginaliseerde vrouwen, zieken, gehandicapten, landlozen, daklozen, migranten, gevangenen, nomaden, enz.

HOE WIJ, ZWARTZUSTERS IN BRAZILIň, ONS EIGEN LAND WILLEN HELPEN BETER TE WORDEN

"Wij zijn als religieuzen voor een groot deel geŽngageerd in de christelijke basisgemeenschappen waar we wonen. Uiteraard is het onze roeping mee te werken aan de opbouw van het Godsrijk door het gelaat van dit Rijk transparant te maken. We moeten ons dus concreet en bewust inzetten, hier en nu, voor die mensen en groepen die het hoogst nodig hebben. Maar hoe kan dat engagement geloofwaardig zijn als het niet gebaseerd en opgetrokken is op goede verstandhouding en wel in die zin dat het eerlijk, gelijkgerechtigd en loyaal is?

  • Gelijkgerechtigd wat betreft de rechten en plichten van elk Braziliaans burger.
  • Eerlijk wat betreft gelijkheid van loon, bezit en dienstverlening.
  • Loyaal ten opzichte van de menselijke relaties.
Zowel in eigen als in bredere kring van de maatschappij. Want in het praktische samenwerken en -leven met de meest behoevende groep van het godsvolk, de minstbedeelden in de maatschappij, willen wij solidair zijn. Niet enkel in sociaal uitgedrukte gedachten en emoties, maar evenzeer in niet-gestorte tranen, onuitgesproken angsten, ingeslikte woorden, niet-meegedeelde onzekerheden en vele stille dromen.

In deze moeilijke levensschool willen wij proberen de kunst van het dialoog te leren en terzelvertijd aanbrengen. In de betrachting een christelijk - bewuste sociale groep te vormen, vindingrijk in haar ideeŽn en bekwaam een beter BraziliŽ te doen geboren worden voor ALLE Brazilianen".

binnenkerkelijk pastoraal werk

1. roepingenpastoraal

Via folders, ontmoetingsdagen, persoonlijke getuigenissen, enz. wordt heel wat werk gemaakt van de pastoraal voor roepingen voor het religieuze leven. De roepingenpastoraal bij uitstek van de Vlaamse Zwartzusters, die in 1966 naar BraziliŽ gingen, was de evangelische dienstbaarheid waarvan zij dag in dag uit zťlf probeerden te getuigen. Na enige jaren gebeurde dan ook iets wat je onvermijdelijk zou kunnen noemen: jonge meisjes en vrouwen, die met hen samenwerkten, voelden zich door die vorm van religieus leven aangetrokken en vroegen zich bij hen te mogen aansluiten. Jandira das Virgens do Nascimento was de eerste Braziliaanse jonge vrouw die in 1973 in het noviciaat binnenging. Begin 2011 zijn er al 14 landeigen Zwartzusters!

Zoals in Vlaanderen doorloopt een kandidate voor de Congregatie 3 fasen:

  1. het postulantaat: een proefperiode van minimum 3 maanden tot 1 jaar, soms verlengd tot 3 jaar in BraziliŽ. Wordt afgesloten met een achtdaagse retraite.

    De Algemene Overste Zr. Chr. Everaert omarmt 2 nieuwe novicen in 2009
    De Algemene Overste Zr. Chr. Everaert omarmt 2 nieuwe novicen in 2009

  2. het noviciaat: een tijd van vorming van minimum 1 jaar, zoals canoniek voorgeschreven, onder begeleiding van de vormingsverantwoordelijke in het vormingshuis. Normaal wordt er aan het noviciaat een 2de jaar toegevoegd, dat is een periode voor stages in het apostolaat. Aan het eind worden de tijdelijke kloostergeloften uitgesproken.
  3. het junioraat: een tijd van verdere verdieping, studie en pastorale ervaring van 3 jaar, maximum 9 jaar. Wordt afgesloten met het afleggen van de professie voor het leven.

Prosternatie tijdens de plechtigheid van de professie voor het leven
Prosternatie tijdens de plechtigheid van de professie voor het leven, na het junioraat

De toekomst ligt niet in onze, maar in Gods handen ťn in die van de jongeren. Daarom wordt veel aandacht besteedt aan de jeugd, in het bijzonder aan de (christelijk-humane, augustijns-religieuze, intellectuele en apostolische) vorming, opleiding en ontplooiing van de jonge zusters. Zij zijn het die de fakkel zullen verder dragen.

2. volwassenen-catechese

Omdat BraziliŽ nooit een overvloed aan priesters heeft gekend kreeg het godsvolk noodgedwongen vťťl meer verantwoordelijkheden toebedeeld. De leken zijn hier enorm betrokken in de pastoraal. Zo wordt de zorg voor de plaatselijke kerken en wijkkapellen volledig gedragen door de leken. In de liturgie nemen lekenvoorgangers een grote rol op zich, zowel voor de zang, de teksten en de praktische zaken tijdens de viering. Het zijn die voorgangers die ook de doopsels, uitvaarten, woorddiensten, enz. voorgaan. Ook de volwassenen-catechese wordt in BraziliŽ sterk gedragen door leken. De zusters nemen hierin ook een grote rol op zich.

pastoraal werk

1. pastoraal van het kind

De beweging "Pastoral da CrianÁa" ("Pastorale Zorg voor kinderen") startte in 2008 in Montevideo, de hoofdstad van Uruguay, en is inmiddels in talrijke Latijns-Amerikaanse landen vertegenwoordigd. Deze beweging voor eerstelijnsgezondheidszorg - in BraziliŽ een samenwerking tussen UNICEF en de RK-bisschoppenconferentie - levert met succes strijd tegen de kindersterfte, en de daarmee samenhangende moedersterfte, ondervoeding en huiselijk geweld. De kindersterfte wordt vooral veroorzaakt uitdroging, tengevolge van diarree. Het wondergeneesmiddel is uiterst eenvoudig: een oplossing van suiker en zout, in een juiste verhouding, frequent in het mondje van de baby druppelen. Waar deze methode haar ingang vond is het sterftecijfer van kindjes, vooral binnen het 1ste levensjaar, gevoelig gedaald.

De "Pastoral da CrianÁa" wordt in vele "bairros" geleid en behartigd door geŽngageerde moeders en vaders. Maandelijks sporen deze vrijwilligers zieke kinderen onder de 6 jaar op, die lijden aan uitdroging en/of ondervoeding en wegen hen. Ze gaan na wat er ontbreekt, houden zorgvuldig bij welke kinderen al injecties hebben gekregen en delen aangepaste voedingmiddelen uit, zoals melk, melkpoeder, bloem en bonen. Ze stimuleren de moeders om hun boreling zolang mogelijk borstvoeding te geven en leren hen aan hoe ze zťlf gezonde voeding kunnen bereiden. Bijvoorbeeld rijstpap, ofwel soep, met daarin gemalen bladeren, bananenschillen, ananassen, meloenpitten, eierschalen, enz. (dingen die men normaal weggooit en kostbare voedingselementen bevatten!).

Vermelden we nog de pastoraal voor de straatkinderen. Vťťl kinderen, waarvoor de ouders geen zorg voor kunnen dragen, brengen hun dag op straat door. Van de 7 ŗ 12 miljoen straatkinderen en -jongeren in BraziliŽ werkt ongeveer een half miljoen minderjarige meisjes in de prostitutie. Sommige kinderen worden door hun ouders gedwongen te bedelen of snoep te verkopen en het geld aan hen terug te geven.

Sinds 1998 bestaat de groepering "Inf‚nÁia e Adolescencia missionŠria" ("Missionaire Kinder- en Jeugdtijd"). Ze bestaat uit jongeren en volwassenen die elk een 12-tal kinderen tussen 7 en 14 jaar begeleiden. Ze verzamelen voedsel, geneesmiddelen, kleren, schoolgerief enz.

2. pastoraal van de zieken en gehandicapten

De Zwartzusters en hun medewerk(st)ers zetten zich tenvolle in voor de pastoraal van de zieken en gehandicapten ("Pastoral dos Deficientes"), de verstotenen van onze tijd. Leidraad hierbij is het Bijbels thema "Ik was ziek en gij hebt Mij verzorgd" (Mt 25, 35). Deze pastoraal kende een pril begin in 1968 met de komst van Zr. Lisbeth Van Nieuwenhuyse. Gedreven door haar evangelische bewogenheid had ze vooral oog voor de basisbehoeften van de armen, vooral voor degenen die op een of andere manier fysisch of mentaal gehandicapt zijn. Ze verzamelde rondom zich verscheidene vrijwillige medewerkers en trachtte hen deze gedrevenheid tot christelijk hulpbetoon in te planten. Na haar overlijden in 2004 vormde zich een flinkt team dat vastbesloten was dit werk verder te zetten.

De zusters hebben (dank zij gulle financiŽle steun uit Vlaanderen) een minibusje kunnen kopen om de zieken en gehandicapten op te halen voor verzorging of hulpverlening in de bestaande medische centra voor fysiotherapie, of ook om hen te kunnen laten deelnemen aan parochiale evenementen, religieuze en sacramentele vieringen en bijeenkomsten. De gehandicapten, die in hun kleine huisjes langs de ladeira in de diepte wonen, moeten eerst met twee mannen naar boven gedragen worden, want ze hebben ofwel gťťn rolwagen, ofwel een wagentje dat helemaal verroest is. Eenmaal boven aan de straat worden ze met de minibus opgepikt, veilig vervoerd en later teruggebracht.

Er is nog hťťl veel nood aan onontbeerlijke hulpmiddelen zoals rolstoelen, krukken, ziekenhuisbedden, watermatrassen en allerlei medisch materiaal. Regelmatig worden er voedsel-pakketten en pampers verzameld en rondgedeeld bij de hulpbehoevenden. Vaak ontbreekt of loopt de sociale tegemoetkoming mank evenals de pensioensuitkering. De zusters verschaffen hen informatie of brengen hen naar de specifieke diensten.

3. begeleiding van blinden en doofstommen.

Voor de zorg van blinden staan vooral de jonge zusters en novicen in. Op de parochie Saů GonÁalo is een blindentehuis. Het is er zeer pover en vaak lijden de bewoners gebrek. De zusters zamelen voor de bewoners ervan regelmatig voedsel en kleren in. In liturgische vieringen worden de gebeden en liederteksten omgezet in gebarentaal.

4. begeleiding van aids-patiŽnten

Zr. Agnes De Sloover heeft veel aandacht besteed aan deze categorie van zieken, die vaak aan hun lot worden overgelaten, verstoten zelfs door hun familie en omgeving. Aids-lijders bevolken de trieste afdeling in het stedelijk hospitaal. Zr. Agnes gaat er regelmatig langs om een greintje vreugde te brengen in de troosteloze situatie van eenzaamheid. Een klein gebaar van medeleven, van nabij-zijn is er van onschatbare waarde.

5. begeleiding van jeugdige gevangenen

Een jonge zuster bezoekt hen wekelijks en probeert hen persoonlijke en christelijke vorming bij te brengen. De gebrekkige omstandigheden waarin de jonge delinquenten vaak moeten verblijven kan ze soms bij de plaatselijke overheid bespreken en verhelpen.

6. begeleiding van de straatjeugd

Een zuster in Rui Barbosa werkt met veel zorg mee aan de nijpende problemen (bijv. werkloosheid) van de straatjongeren. Zij spreekt hen aan, oriŽnteert en bemoedigt hen. Bij de meeste jongelui wordt het schoolgaan vroegtijdig afgebroken omdat ze de ouders moeten helpen om het lapje grond te bewerken, dat het levensonderhoud moet waarborgen van de hele familie. De zusters hielpen mee aan het inrichten van een tehuis voor zwangere meisjes. Voor hun kindjes worden adoptieouders gezocht, die hen van opname in een weeshuis moeten behoeden.

7. begeleiding van landlozen

Op vraag van bisschop De Witte namen de Zusters in Rui Barbosa in 2004 pastorale taken op zich in een kolonie van "landloze boeren" ("Sem Terra"). De streek is immers sterk getekend door de tegenstellingen tussen rijk en arm, door de strijd voor verdeling van de gronden. De zusters verzamelen voedsel en kleding voor de zogeheten "acampementos", dat zijn kamperende landlozen die een braakliggend stuk land bewerken om er gewassen op te kweken. Ze brengen geregeld enkele dagen bij de landlozen door.

Deze landlozen groeperen zich, trekken huisjes op en vormen zo een nederzetting, waar ze leven in mensonwaardige omstandigheden. De hardnekkige strijd van de landlozen zit barstensvol hoop. Plaats voor ontmoediging is er niet. Als de "Reforma Agraria" (= hervorming van het grootgrondbezit) vooruitgang boekt in BraziliŽ, dan is dat dankzij de Kerk. De mensen weten dat en voelen dat.

8. alfabetiseringslessen

In de basisgemeenschappen van S„o GonÁalo leren steeds meer volwassen mensen, zelfs van rijpere leeftijd, nog lezen en schrijven. In hun jonge jaren hebben ze daartoe nooit de kans gekregen en zijn het beu geworden om steeds met het excuus te moeten uitpakken dat ze hun bril vergeten zijn. Na de cursus alfabetisering, gegeven door vrijwilligers, kunnen ze eindelijk zťlf de krant lezen en voelen zich zo volwaardiger mensen.

beroepsopleiding en sociale promotie

De Zwartzusters zijn naast hun pastoraal werk vooral begaan met de situatie van kansarme vrouwen en jongeren. Zij werken in de sloppenwijken om het leven van de vrouwen te ondersteunen en zelfs voor een stuk te delen, maar ook om ze te helpen zich uit die armoedige situatie op te werken. Daarom organiseren ze, op parochiaal niveau, een breed gamma van ontwikkelingsprojecten voor de ontvoogding, zelfredzaamheid, beroepsopleiding en sociale promotie van kansarme bevolkingsgroepen.

Hťťl speciaal focussen ze zich op (jonge) vrouwen die in de marginaliteit van het maatschappelijk gebeuren zijn verzeild geraakt, die over geen ofwel minder ontwikkelde capaciteiten beschikken, maar die toch vooruit willen komen op individueel en maatschappelijk vlak, een gemeenschapsreflex hebben en een rol willen spelen tussen anderen. Ze organiseren cursussen die financieel worden gesteund door een symbolische eigen bijdrage van de cursisten zťlf, door subsidies van de Provincie West-Vlaanderen, eigen bijdragen van de Zwartzusters van Bethel o.s.a. en de vriendenkring van de Brazilaanse Groet in West-Vlaanderen. Het is de bedoeling om met deze beroepsopleidingen de vrouwen en jongeren

  • uit de spiraal van armoede te halen en hen kansen te geven tot zelfontplooiing, tot verzelfstandiging, tot het in eigen handen nemen van hun lot.
  • de mogelijkheid te bieden om een nuttige en gewaardeerde plaats in te nemen in de maatschappij.
  • in staat te stellen om, dank zij de optimale ontwikkeling van persoonlijke capaciteiten en vaardigheden, een plaats te veroveren op de arbeidsmarkt als kleine zelfstandige naaister, kapster, typiste, e.d.
  • aan een inkomen te helpen, zodat ze in staat zijn de bestaanszekerheid van het hele gezin te waarborgen, d.w.z. de wezenlijke menselijke levensbehoeften te betalen zoals voedsel, kleding, geneesmiddelen en onderdak, toegang tot de nodige medische voorzieningen en onderwijs.
  • een gevoel van eigenwaarde en fierheid te geven of terug te geven. Hierbij kunnen de cursisten rekenen op de passende en blijvende omkadering en ondersteuning van de zustergemeenschap.

"Wij stellen onze evangeliesatieopdracht graag voor als "stappen met twee benen": het Godsvolk vormen en deelnemen aan de opbouw van een rechtvaardige en solidaire maatschappij in dienst van het leven, op weg naar het definitieve Rijk. Dit gebeurt door een massa kleine initiatieven en eigen projecten, maar ook... door te strijden voor "políticas públicas", dat de gemeenten, de staat en de federatie hun eigen part zouden doen.

Dom Andrť De Witte, bisschop van Ruy Barbosa

Welke vormen van beroepsopleiding en sociale promotie worden aangeboden? Vooral cursussen voor beroepen waar vraag naar is (die tewerkstelling en een duurzaam inkomen garanderen), aangepast aan de vrouwen en jongeren die weinig of geen school liepen, waarbij de handvaardigheid voorop staat en rekening wordt gehouden met de individuele bekwaamheid en communicatievaardigheid. De voorkeur is gegeven aan de 3 beroepsvormingen, waarvoor de Zwartzusters, sinds 2005, subsidies krijgen van de Provincie West-Vlaanderen.

1. opleiding tot naaister

De Zwartzusters organiseren naaicursussen waardoor tientallen jonge vrouwen een getuigschrift in handen krijgen en vervolgens aan de slag kunnen als zelfstandige naaister of als tewerkgestelde in een plaatselijk bedrijf. Zo verwerven ze een gewaarborgd inkomen en kunnen ze voorzien in het levensonderhoud van het hele gezin. Naaien doet in hoofdzaak een beroep op de handvaardigheid, die in grote mate aanwezig is in de doelgroep.

Naaien is een vaardigheid die direct aansluit bij een basisbehoefte: kleding. Door het leren naaien moeten de jonge vrouwen minder geld uitgeven voor de eigen kleren en die van de gezinsleden. Een verzorgde kledij ondersteunt bovendien de vrouwen in hun eigen fierheid en waardigheid. Zo dwingen ze respect af en zijn ze ontvankelijk voor maatschappelijke vooruitgang. Jonge meisjes komen zo ook minder in aanraking met de prostitutie en hebben deugd aan de ontmoetingen en contacten met medecursisten.

2. opleiding tot kapster

In Salvador is een zaal ingericht met het nodige materiaal voor een kapsalon om er een deskundige opleidingscursus in haartooi te geven aan enkele tientallen jongeren en vrouwen. Haartooi is ook een typisch vrouwenberoep dat bovendien een zeker aanzien geniet in de Braziliaanse samenleving. Goede kapsters dwingen respect af. Een kapsalon is een plaats waar spontaan sociale contacten plaats vinden, het kan gezien worden als een communicatieruimte voor de meest uiteenlopende ideeŽn, opvattingen en overtuigingen. Deze gesprekken dragen niet alleen bij tot gemeenschapsvorming maar ook tot maatschappijvorming en tot verhoging van het zelfbewustzijn van de vrouwen. Kapsters kunnen zo opvoedsters zijn op zeer spontane wijze en armen omtoveren tot fiere mensen.

Aan de cursus haartooi is een opleiding pedicure en manicure gekoppeld, die heel veel jonge vrouwen en meisjes aantrekt, want in BraziliŽ hebben mensen veel aandacht voor een verzord uiterlijk.

3. computer- en typlessen

De zusters organiseren ook computer en -typlessen. Een deel van de jongeren en vrouwen is immers voldoende bekwaam en handig om op korte termijn om te gaan met de elementaire werking van computers. Dat maakt hen, na het volgen van een cursus, geschikt voor het vinden van een job, bijv. eenvoudig kantoorwerk, stockbeheer, magazijnwerk, adminstratie in een bedrijf of organisatie.

Ook in BraziliŽ moet nog verder werk worden gemaakt van de 8 millennium-doelstellingen tegen 2015:
  1. de grootste honger en armoede uitbannen.
  2. basisonderwijs toegankelijk maken voor iedereen.
  3. gelijke behandeling van mannen en vrouwen bevorderen.
  4. de kindersterfte terugdringen.
  5. de gezondheid van moeders verbeteren.
  6. strijd leveren tegen hiv/aids, malaria en andere ziekten.
  7. actief bijdragen aan een duurzaam milieu.
  8. werken aan een mondiaal partnerschap voor ontwikkeling.

Kortom, de Zwartzusters in BraziliŽ hebben voldoende begrepen dat de inzet van elk individu en van van de groep onontbeerlijk is, opdat er vrede, rechtvaardigheid en onderlinge verstandhouding tot stand kan komen. De zusters zijn op zoek naar wegen om op elk op hun eigen werkterrein de volgende uitdagingen aan te gaan en hun deel bij te dragen:

  • de verdediging van de armen, vooral waar ze met onrecht geconfronteerd worden, bijv. de uitgebuite wasvrouwtjes ("lavadeiros").
  • het aanbrengen van juridische informatie en politieke bewustmaking om tot sociale verbetering en gelijkstelling te komen.
  • het aanpakken van de vele noden, zoals de werkloosheid, het geweld, het drank- en drugsmisbruik, het gebrek aan huisvesting waardoor mensen op straat leven en in krotjes wonen onder en boven elkaar.
Want de Braziliaanse Zwartzusters zijn ervan overtuigd dat enkel het delen van voedsel de honger overwint, enkel het delen van bezit de armoede wegwerkt, enkel het delen van genegenheid de haat doet verdwijnen, enkel het delen van liefde de verdeeldheid en het geweld uit de weg ruimt.

© Copyright 2010- . Alle rechten voorbehouden. Contact: zwartzusters.brugge@telenet.be